યુનાઇટેડ નેશન્સનો કુપોષણ પર કામ કરતો એ ટોપનો અધિકારી. અમુક લાખ ડોલરમાં પગાર, એ જ્યાં વિઝીટ માટે જાય ત્યાંનું ભથ્થુ ને સેવન સ્ટાર હોટેલમાં રોકાણ. લગભગ આઠ વર્ષ સુધી એમણે યુ.એન.માં કામ કર્યું…
એકવાર ગુજરાતના મુખ્યમંત્રી નરેન્દ્ર મોદીને એક રિપોર્ટ આપ્યો કે- યુપી,બિહારમાં મહિલા અને બાળકોના કુપોષણ બાબતે તો બધા વાત કરશે પણ, ગુજરાતમાં આ મુદ્દે કોણ ધ્યાન આપશે? મોદીએ પોતાના સ્વભાવને અનુરૂપ જવાબ આપ્યો કે- વાતો તો ઘણાએ કરી પણ, અહીં આવીને કામ કરવાની તૈયારી કોની છે?
તરત જ પી.કે.એ યુએનમાંથી રાજીનામું આપીને ગુજરાતમાં મોદીના સલાહકાર તરીકે એન્ટ્રી કરી, એક પછી એક યોજનાઓ મહિલાઓ અને બાળકો માટે લાગુ પાડી. એ યોજનાઓનો પ્રચાર પણ સોશિયલ મીડિયામાં એવી રીતે કર્યો કે, 2014 સુધીમાં ગુજરાત મોડેલને દેશભરમાં પ્રચલિત કરવાનો શ્રેય મોદી સિવાય પ્રશાંતભાઈને પણ જાય. ઇવન, ભાજપ એવી પહેલી પાર્ટી બની જેણે સોશિયલ મીડિયામાં પહેલવહેલો પ્રચાર શરૂ કર્યો. યાદ કરો એ મોદીની વડાપ્રધાન પદના ઉમેદવાર બન્યા પછીની પહેલી સભા કે જે 3D હતી. એમાં એક જગ્યાએ મોદીનું પ્રવચન થાય પણ અનેક જગ્યાએ પ્રસારિત થાય. એ આઈડિયા પણ પ્રશાંત કિશોરનો!
પણ આખાબોલા પીકે અને મોદી બન્નેને લાંબુ ના બન્યું. પછી તો એમણે ભાજપ છોડીને અનેક પાર્ટીઓ માટે કામ કર્યું. જેમાં 2017નું યુપી ઇલેક્શન બાદ કરીએ તો બધી પાર્ટીઓને પીકેએ વિજય અપાવ્યો. યુપી બાબતે પણ પ્રશાંતે સ્પષ્ટ કહી દીધેલું કે, કોંગ્રેસમાં એટલા સલાહકાર વધી ગયા છે કે મારી કોઈ જરૂર જ નથી. બધું સરખું ચાલ્યું હોત તો આજે પ્રશાંત કિશોર કોંગ્રેસમાં કોઈ ઉચ્ચપદે હોત…વળી, પી.કે કોઈ મોટા પરિવારમાંથી આવતા નબીરા નથી. એક સામાન્ય પ્રેક્ટિસ કરતા ડોકટરપુત્ર છે. જેમણે બિહારના પોલિટિક્સમાં ના ઝંપલાવ્યુ હોત તો આજે પણ યુનાઇટેડ નેશનલમાં લાખો ડોલર કમાતા હોત કે કોઇપણ રાજકીય પાર્ટીના સ્ટ્રેટેજિસ્ટ તરીકે સફળ હોત. પણ ત્રણ વરસ સુધી બિહારમાં ગામેગામ યાત્રા કરી ને ભાજપના હિન્દુત્વ કે નીતીશ-તેજસ્વીના જ્ઞાતિવાદ સિવાય બેરોજગારી, સરકારી નોકરી અને મજૂરોના પલાયનવાદ જેવા અસામાન્ય મુદ્દે ઇલેક્શન લડયું…પણ દરેક મોટા બૌદ્ધિક અધિકારીની જેમ પ્રશાંતભાઈએ ભૂલ એ કરી કે, અગાઉ એક ઇન્ટરવ્યૂમાં સત્યવાદી બનીને કહી દીધું કે, મારી પાસે તો ઇલેક્શન લડવાના પૈસા જ નથી. આ તો જે પાર્ટીઓ માટે મેં કામ કર્યું એમણે મને મદદ કરી છે. બીજી રાજકીય ભૂલ એ કે, બિહારમાં જ્ઞાતિના સમીકરણો તરફ ઈમાનદારી કે કદાચ અજાણતામાં જ ધ્યાન ના આપ્યું. પરિણામ? શૂન્ય સીટ અને નોટા કરતા પણ ઓછા મત!ખૈર, આજે પ્રશાંત કિશોર પોતાના “ઝીરો” બાબતે સોશિયલ મીડિયામાં મજાકનો વિષય બની ગયા છે. દરેક રાજકીય પાર્ટીના સમર્થકો તરફથી. જે માણસ પાસેથી ક્યારેક રાજકારણીઓ સલાહ લઈ રહ્યા હતા, એમને આજે સામાન્ય લોકો સલાહ આપી રહ્યા છે. લોકોનો લોકશાહીમાં અધિકાર છે, પોતાનું કાચુપાકુ મંતવ્ય આપવાનો!
બાકી, હજી પ્રશાંત કિશોર પાંચ વર્ષ બિહારમાં મહેનત કરશે તો બિહારમાં એક મોટો વર્ગ છે જ, જે આઝાદી પછી કાયમ કોઈ ત્રીજા વિકલ્પની તલાશમાં રહે છે
બિહારની રાજનીતિ ભારતની સૌથી જટિલ અને પરિવર્તનશીલ રાજનીતિમાંની એક ગણાય છે. અહીં સમાજ, જાતિ, પ્રદેશ, ગરીબી, યુવાનોની સમસ્યાઓ અને લાંબા સમયથી ચાલતી સત્તાની લડત — સૌ સાથે મળીને એક અનોખું રાજકીય ચિત્ર ઉભું કરે છે. આવા રાજ્યમાં ‘સ્થાપિત’ રાજકીય માળખાને પડકારવું સરળ નથી.
આ પરિસ્થિતિમાં પ્રશાંત કિશોરે 2025ની ચૂંટણી પહેલાં “જન સુરાજ” નામના નવા રાજકીય મોડલ સાથે પ્રવેશ કર્યો — અને રાજકીય ચર્ચામાં મોટી જગ્યા બનાવી. પરિણામે એકપણ બેઠક ન જીતી શક્યા, છતાં ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યા.
*ચાલો, ત્રણ દૃષ્ટિકોણથી સમગ્ર પરિસ્થિતિને સમજીએ*
— *એડિટોરિયલ* વિશ્લેષણ, બિહારની જાતિ રાજનીતિ, અને જન સુરાજ પાર્ટીનું ભવિષ્ય.
બિહાર — વિકાસ અને બદલાવ વચ્ચે અટવાયેલું રાજ્ય બિહાર ભારતનું એ રાજ્ય છે જ્યાં વિશાળ યુવા વસ્તી છે, પરંતુ બેરોજગારી સૌથી મોટી સમસ્યા શિક્ષણ છે, પરંતુ ગુણવત્તા પ્રશ્નમાં લોકો બદલાવ ઈચ્છે છે, પરંતુ બદલાવને સ્વીકારવા માટે જરૂરી રાજકીય વિશ્વાસ હજુ સુધી ઊભું નથી થઇ રહ્યું
ચૂંટણીનો સમય આવે ત્યારે વચનો પડે છે, પણ ચૂંટણી પૂરી થતાં જ ફરી જૂના પ્રશ્નો હાવી થઈ જાય છે. બિહારના મતદારોની સૌથી મોટી ઇચ્છા છે — સ્થિરતા અને વિકાસ. પરંતુ સત્તાની લડાઈ અને જાતિઆધારિત મતદાન વચ્ચે વિકાસ પાછળ રહી જાય છે.
*પ્રશાંત કિશોર : આશાના નવા પ્રતીક કે એક અધૂરો પ્રયોગ?*
પ્રશાંત કિશોર રાજકીય વ્યૂહકાર તરીકે ભારતીય રાજનીતિમાં મોટી છાપ છોડીને આગળ વધ્યા. પરંતુ રાજકીય વ્યૂહકારથી રાજનીતિના મેદાનમાં પ્રવેશ એક અલગ જ પડકાર હતો.બે વર્ષથી વધુ સમય સુધી ચાલી ‘પદયાત્રા’
લોકો સાથે સીધો સંપર્ક બદલાવના વચનો પરંપરાગત રાજનીતિના વિરોધમાં નવી ભાષા
તેમણે યુવાનો અને સંપૂર્ણ બદલાવની વાત કરી — પરંતુ ચૂંટણી પરિણામો બતાવે છે કે લોકો તેમની વાત સાંભળે છે, પણ મત આપવાનું વિશ્વાસ હજી ઉભું નથી યાતો કોંગ્રેસ કહેછે જ વોટચોરી એતો હવે ભગવાન જાણે
*ચૂંટણી પરિણામ : હાર કે શરૂઆત?*
જન સુરાજ એકપણ સીટ ન જીતી પણ આ વાસ્તવિક પરિણામ કહે છે: જે નજરો આગળ ભારતે જોયું ઘણા વિસ્તારોમાં જન સુરાજના મતો જીત–હાર કરતાં વધુ હતા.
એટલે કે પાર્ટી રાજકીય સમીકરણ બદલી શકે એવી શક્તિ ધરાવે છે તેવું જણાતું હતું
એક નવી પાર્ટી માટે પ્રથમ ચૂંટણીમાં આવા મત મેળવવું પણ મોટું પગલું હતું
*પ્રશાંત કિશોરે પરિણામ પછી કહ્યું હતું :*
“બદલાવ ની લાંબી યાત્રા છે — એક ચૂંટણીથી નિર્ણય ન આવે.”
*બિહારની જાતિ રાજનીતિ – ઊંડો સામાજિક વિશ્લેષણ*
બિહારની રાજનીતિને સમજવી હોય તો તેની જાતિ રચના સમજવી જરૂરી છે. અહીં સમાજ અને રાજકારણ એકબીજાથી અવિભાજ્ય છે.હાલના મુખ્ય જાતિ જૂથો અને તેમની રાજકીય અસર:
1) Yadav + Muslim (MY ફોર્મ્યુલા) – RJDનું સશક્ત આધારક્ષેત્ર
યાદવ : 14%
મુસ્લિમ : 17%
આ બંને મળીને RJD માટે મજબૂત મત બેન્ક ઊભી કરે છે.
2) કુર્મી + કોળી + EBC – NDA માટે આધાર
કુર્મી : નીતિશ કુમારનો મુખ્ય સમુદાય
ખૂબજ મોટી સંખ્યામાં EBC અને OBC લોકો NDA તરફ ઝૂકે છે.
3) સવર્ણ મતદાર
બ્રાહ્મણ, રાજપૂત, ભુમિહાર
ઇતિહાસથી BJPનો મુખ્ય આધાર.
4) દલિત અને મહાદલિત સમુદાય
રાજકીય રીતે ખૂબ મહત્વપૂર્ણ, પણ વિભાગિત.
કેટલાંક NDA તરફ, કેટલાંક RJD તરફ અને કેટલાંક નાના પક્ષો તરફ.
આ રચનામાં નવા પક્ષો માટે સમસ્યા શું?
દરેક જૂથ પહેલાથી જ કોઈ મોટા પક્ષ સાથે જોડાયેલો છે.
નવા પક્ષને પહેલી ચૂંટણીમાં મત મળે તેવી સંભાવના ઓછી રહે છે.
લોકો “ખરેખર જીતશે કે નહીં?” એ આધારે મત આપે છે — આ મનોભાવ નવા પક્ષને નુકસાન કરે છે.
જન સુરાજે જાતિ રાજનીતિને પડકારવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પરંતુ બિહારની 30–40 વર્ષ જૂની પરંપરાને અચાનક તોડી શકવું મુશ્કેલ બન્યું છે તે દુનિયા એ જોયું
— *જન સુરાજ પાર્ટીનું ભવિષ્ય – આગળનો માર્ગ*
ચૂંટણી પરિણામ હારનો સંકેત આપે છે, પરંતુ રાજકીય રીતે આ એક “ફાઉન્ડેશન” છે. આગળના કેટલાક માર્ગ પ્રશાંત કિશોર અપનાવી શકે છે અને વધુ તાકાત થી રાજકીય જંગ લડી શકશે
1) સંગઠનને મજબૂત બનાવવું
હાલ જન સુરાજ પાસેમજબૂત બ્લોક સ્તરનું નેટવર્ક નથી ચૂંટણી માટે જરૂરી મશીનરીની ખોટ છે આને મજબૂત કરવું જરૂરી છે.
2) યુવાનોને કેન્દ્રમાં મૂકવું
બિહારના 60%થી વધુ મતદારો યુવાનો છે. PKનો સંદેશ યુવાનો સુધી પહોંચ્યો છે. જો પાર્ટી રોજગાર, સ્કિલ, સ્ટાર્ટઅપ અને શિક્ષણ જેવા મુદ્દાને લઈને અસરકારક કામ કરે તો ધીમે ધીમે મજબૂત આધાર ઉભો થઈ શકે છે.
3) જાતિ આધારિત રાજકીય રણનીતિનો નવો મોડેલ
પ્રશાંત કિશોર જાતિ રાજનીતિનો વિરોધ કરે છે,
પરંતુ બિહારમાં સંપૂર્ણ રીતે જાતિ રાજનીતિ અવગણવી અશક્ય છે.
તેથી નવી રણનીતિ બનશે:
“જાતિથી ઉપર – પરંતુ જાતિની ગણતરી જાણીને.”
4
બિહારની રાજનીતિ ભારતની સૌથી જટિલ અને પરિવર્તનશીલ રાજનીતિમાંની એક ગણાય છે. અહીં સમાજ, જાતિ, પ્રદેશ, ગરીબી, યુવાનોની સમસ્યાઓ અને લાંબા સમયથી ચાલતી સત્તાની લડત — સૌ સાથે મળીને એક અનોખું રાજકીય ચિત્ર ઉભું કરે છે. આવા રાજ્યમાં ‘સ્થાપિત’ રાજકીય માળખાને પડકારવું સરળ નથી.
આ પરિસ્થિતિમાં પ્રશાંત કિશોરે 2025ની ચૂંટણી પહેલાં “જન સુરાજ” નામના નવા રાજકીય મોડલ સાથે પ્રવેશ કર્યો — અને રાજકીય ચર્ચામાં મોટી જગ્યા બનાવી. પરિણામે એકપણ બેઠક ન જીતી શક્યા, છતાં ચર્ચાના કેન્દ્રમાં રહ્યા.
*ચાલો, ત્રણ દૃષ્ટિકોણથી સમગ્ર પરિસ્થિતિને સમજીએ*
— *એડિટોરિયલ* વિશ્લેષણ, બિહારની જાતિ રાજનીતિ, અને જન સુરાજ પાર્ટીનું ભવિષ્ય.
—
બિહાર — વિકાસ અને બદલાવ વચ્ચે અટવાયેલું રાજ્ય
બિહાર ભારતનું એ રાજ્ય છે જ્યાં વિશાળ યુવા વસ્તી છે,
પરંતુ બેરોજગારી સૌથી મોટી સમસ્યા શિક્ષણ છે, પરંતુ ગુણવત્તા પ્રશ્નમાં લોકો બદલાવ ઈચ્છે છે, પરંતુ બદલાવને સ્વીકારવા માટે જરૂરી રાજકીય વિશ્વાસ હજુ સુધી ઊભું નથી થઇ રહ્યું
ચૂંટણીનો સમય આવે ત્યારે વચનો પડે છે, પણ ચૂંટણી પૂરી થતાં જ ફરી જૂના પ્રશ્નો હાવી થઈ જાય છે. બિહારના મતદારોની સૌથી મોટી ઇચ્છા છે — સ્થિરતા અને વિકાસ. પરંતુ સત્તાની લડાઈ અને જાતિઆધારિત મતદાન વચ્ચે વિકાસ પાછળ રહી જાય છે.
—
*પ્રશાંત કિશોર : આશાના નવા પ્રતીક કે એક અધૂરો પ્રયોગ?*
પ્રશાંત કિશોર રાજકીય વ્યૂહકાર તરીકે ભારતીય રાજનીતિમાં મોટી છાપ છોડીને આગળ વધ્યા. પરંતુ રાજકીય વ્યૂહકારથી રાજનીતિના મેદાનમાં પ્રવેશ એક અલગ જ પડકાર હતો.બે વર્ષથી વધુ સમય સુધી ચાલી ‘પદયાત્રા’
લોકો સાથે સીધો સંપર્ક બદલાવના વચનો પરંપરાગત રાજનીતિના વિરોધમાં નવી ભાષા
તેમણે યુવાનો અને સંપૂર્ણ બદલાવની વાત કરી — પરંતુ ચૂંટણી પરિણામો બતાવે છે કે લોકો તેમની વાત સાંભળે છે, પણ મત આપવાનું વિશ્વાસ હજી ઉભું નથી યાતો કોંગ્રેસ કહેછે જ વોટચોરી એતો હવે ભગવાન જાણે
*ચૂંટણી પરિણામ : હાર કે શરૂઆત?*
જન સુરાજ એકપણ સીટ ન જીતી પણ આ વાસ્તવિક પરિણામ કહે છે: જે નજરો આગળ ભારતે જોયું ઘણા વિસ્તારોમાં જન સુરાજના મતો જીત–હાર કરતાં વધુ હતા.
એટલે કે પાર્ટી રાજકીય સમીકરણ બદલી શકે એવી શક્તિ ધરાવે છે તેવું જણાતું હતું
એક નવી પાર્ટી માટે પ્રથમ ચૂંટણીમાં આવા મત મેળવવું પણ મોટું પગલું હતું
*પ્રશાંત કિશોરે પરિણામ પછી કહ્યું હતું :*
“બદલાવ ની લાંબી યાત્રા છે — એક ચૂંટણીથી નિર્ણય ન આવે.”
*બિહારની જાતિ રાજનીતિ – ઊંડો સામાજિક વિશ્લેષણ*
બિહારની રાજનીતિને સમજવી હોય તો તેની જાતિ રચના સમજવી જરૂરી છે. અહીં સમાજ અને રાજકારણ એકબીજાથી અવિભાજ્ય છે.
હાલના મુખ્ય જાતિ જૂથો અને તેમની રાજકીય અસર:
1) Yadav + Muslim (MY ફોર્મ્યુલા) – RJDનું સશક્ત આધારક્ષેત્ર
યાદવ : 14%
મુસ્લિમ : 17%
આ બંને મળીને RJD માટે મજબૂત મત બેન્ક ઊભી કરે છે.
2) કુર્મી + કોળી + EBC – NDA માટે આધાર
કુર્મી : નીતિશ કુમારનો મુખ્ય સમુદાય
ખૂબજ મોટી સંખ્યામાં EBC અને OBC લોકો NDA તરફ ઝૂકે છે.
3) સવર્ણ મતદારો
બ્રાહ્મણ, રાજપૂત, ભુમિહાર
ઇતિહાસથી BJPનો મુખ્ય આધાર.
4) દલિત અને મહાદલિત સમુદાય
રાજકીય રીતે ખૂબ મહત્વપૂર્ણ, પણ વિભાગિત.
કેટલાંક NDA તરફ, કેટલાંક RJD તરફ અને કેટલાંક નાના પક્ષો તરફ.
આ રચનામાં નવા પક્ષો માટે સમસ્યા શું?
દરેક જૂથ પહેલાથી જ કોઈ મોટા પક્ષ સાથે જોડાયેલો છે.
નવા પક્ષને પહેલી ચૂંટણીમાં મત મળે તેવી સંભાવના ઓછી રહે છે.
લોકો “ખરેખર જીતશે કે નહીં?” એ આધારે મત આપે છે — આ મનોભાવ નવા પક્ષને નુકસાન કરે છે.
જન સુરાજે જાતિ રાજનીતિને પડકારવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પરંતુ બિહારની 30–40 વર્ષ જૂની પરંપરાને અચાનક તોડી શકવું મુશ્કેલ બન્યું છે તે દુનિયા એ જોયું
— *જન સુરાજ પાર્ટીનું ભવિષ્ય – આગળનો માર્ગ*
ચૂંટણી પરિણામ હારનો સંકેત આપે છે, પરંતુ રાજકીય રીતે આ એક “ફાઉન્ડેશન” છે. આગળના કેટલાક માર્ગ પ્રશાંત કિશોર અપનાવી શકે છે અને વધુ તાકાત થી રાજકીય જંગ લડી શકશે
1) સંગઠનને મજબૂત બનાવવું
હાલ જન સુરાજ પાસે
મજબૂત બ્લોક સ્તરનું નેટવર્ક નથી
ચૂંટણી માટે જરૂરી મશીનરીની ખોટ છે
આને મજબૂત કરવું જરૂરી છે.
2) યુવાનોને કેન્દ્રમાં મૂકવું
બિહારના 60%થી વધુ મતદારો યુવાનો છે. PKનો સંદેશ યુવાનો સુધી પહોંચ્યો છે. જો પાર્ટી રોજગાર, સ્કિલ, સ્ટાર્ટઅપ અને શિક્ષણ જેવા મુદ્દાને લઈને અસરકારક કામ કરે તો ધીમે ધીમે મજબૂત આધાર ઉભો થઈ શકે છે.
3) જાતિ આધારિત રાજકીય રણનીતિનો નવો મોડેલ
પ્રશાંત કિશોર જાતિ રાજનીતિનો વિરોધ કરે છે,
પરંતુ બિહારમાં સંપૂર્ણ રીતે જાતિ રાજનીતિ અવગણવી અશક્ય છે.
તેથી નવી રણનીતિ બનશે:
“જાતિથી ઉપર – પરંતુ જાતિની ગણતરી જાણીને.”
4) ગઠબંધન રાજનીતિ
પહેલી ચૂંટણીમાં એકલા લડવું બહાદુરી હતી,
પણ બીજી ચૂંટણીમાં ગઠબંધન એક વિકલ્પ બની શકે.
—
5) સતત જનસંપર્ક યાત્રા
પ્રશાંત કિશોર લોકોને મળીને કામ કરે છે.
જો તેઓ આગામી વર્ષોમાં પણ આ યાત્રા ચાલુ રાખે,
તો રાજકીય અસર વધારે મજબૂત બની શકે છે.
—
*મારો અનુભવનો અંતિમ નિષ્કર્ષ*
બિહારની રાજનીતિમાં પ્રશાંત કિશોરનું આગમન એક મોટું રાજકીય પ્રયોગ છે. ચૂંટણી પરિણામ ભલે નિરાશાજનક હોય, પરંતુ તેઓએ ચર્ચા, મતવિભાગ અને નવા વિચારોને મોટી જગ્યા આપી જે ભવિષ્યમાં બીજા પક્ષો માટે બોમ છે
બિહારનો રાજકારણ બદલાઈ શકે છે
પરંતુ આ બદલાવ લાંબી યાત્રા છે.
પ્રશાંત કિશોર અને જન સુરાજ માટે આ તો શરૂઆત છે.
એક વાત સ્પષ્ટ છે —
જો બિહારમાં રાજકીય પરિવર્તન આવવાનું હોય, તો તેની ચર્ચામાં જન સુરાજ અને પ્રશાંત કિશોરનું નામ અવશ્ય રહેશે ભારત નો રાજકીય બદલાવ થવાની શરૂઆત થઇ ગઈ છે
મેહુલ પટેલ ✍️
) ગઠબંધન રાજનીતિ
પહેલી ચૂંટણીમાં એકલા લડવું બહાદુરી હતી,
પણ બીજી ચૂંટણીમાં ગઠબંધન એક વિકલ્પ બની શકે.
5) સતત જનસંપર્ક યાત્રા=પ્રશાંત કિશોર લોકોને મળીને કામ કરે છે.જો તેઓ આગામી વર્ષોમાં પણ આ યાત્રા ચાલુ રાખે,તો રાજકીય અસર વધારે મજબૂત બની શકે છે.
બિહારની રાજનીતિમાં પ્રશાંત કિશોરનું આગમન એક મોટું રાજકીય પ્રયોગ છે. ચૂંટણી પરિણામ ભલે નિરાશાજનક હોય, પરંતુ તેઓએ ચર્ચા, મતવિભાગ અને નવા વિચારોને મોટી જગ્યા આપી જે ભવિષ્યમાં બીજા પક્ષો માટે બોમ છે
બિહારનો રાજકારણ બદલાઈ શકે છે ભવિષ્યમાં પરંતુ આ બદલાવ લાંબી યાત્રા છે.પ્રશાંત કિશોર અને જન સુરાજ માટે આ તો શરૂઆત છે.
એક વાત સ્પષ્ટ છે —જો બિહારમાં રાજકીય પરિવર્તન આવવાનું હોય, તો તેની ચર્ચામાં જન સુરાજ અને પ્રશાંત કિશોરનું નામ અવશ્ય રહેશે ભારત નો રાજકીય બદલાવ થવાની શરૂઆત થઇ ગઈ છે
મેહુલ પટેલ ✍️
